http://infoiranma.ir روایتی از تاریخ ایران در گذر زمان fa blogfa.com Fri, 16 Oct 2026 14:20:00 +0330 http://infoiranma.ir/post/24/%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%b2%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c%d8%9b-%d8%a7%d8%b2-%d8%b1%db%8c%d8%b4%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%aa%d8%a7-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%a7%d9%85%d8%b1%d9%88%d8%b2 زبان فارسی حاصل هزاران سال دگرگونی، پیوستگی و بالندگی فرهنگی است؛ از ریشه‌های کهن زبان‌های ایرانی و فارسی باستان تا فارسی میانه و فارسی امروز. در این نوشتار، مسیر شکل‌گیری و گسترش زبان فارسی، نقش فرمانروایان و اندیشمندان، تلاش‌های یعقوب لیث صفاری در پشتیبانی از فارسی، جایگاه فردوسی و شاهنامه و دگرگونی‌های این زبان در گذر سده‌ها را بررسی می‌کنیم. Fri, 16 Oct 2026 14:20:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/24 http://infoiranma.ir/post/23/%d8%b4%d9%87%d8%b1-%d8%b2%db%8c%d8%b1%d8%b2%d9%85%db%8c%d9%86%db%8c-%d9%86%d9%88%d8%b4%e2%80%8c%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af%d8%9b-%d8%b4%d9%87%d8%b1%db%8c-%d9%be%d9%86%d9%87%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d8%af%d9%84-%d8%b2%d9%85%db%8c%d9%86-(-%d8%b4%d9%87%d8%b1-%d8%b2%db%8c%d8%b1%d8%b2%d9%85%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%a7%d9%88%db%8c%db%8c-) در زیر شهر تاریخی نوش‌آباد، در نزدیکی کاشان، یکی از شگفت‌انگیزترین سازه‌های زیرزمینی ایران قرار دارد؛ مجموعه‌ای از راهروها، اتاق‌ها، چاه‌ها و فضاهای دست‌کند که در دل زمین ساخته شده و امروزه با نام « شهر زیرزمینی اویی » شناخته می‌شود. Sat, 03 Oct 2026 16:14:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/23 http://infoiranma.ir/post/22/%d8%a7%d8%b1%d8%af%d8%b4%db%8c%d8%b1-%d8%a8%d8%a7%d8%a8%da%a9%d8%a7%d9%86(%d9%be%d8%a7%d9%be%da%a9%d8%a7%d9%86)%d8%8c-%d8%a8%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%da%af%d8%b0%d8%a7%d8%b1-%d8%b4%d8%a7%d9%87%d9%86%d8%b4%d8%a7%d9%87%db%8c-%d8%b3%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d9%86%db%8c-%7c-%d8%b3%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86 اردشیر یکم ساسانی، مشهور به اردشیر بابکان ، بنیان‌گذار دودمان ساسانی و یکی از مهم‌ترین پادشاهان تاریخ ایران باستان بود. او در آغاز قرن سوم میلادی از دل خاندان محلی ساسان در پارس برخاست و در شرایطی که شاهنشاهی اشکانی با کشمکش‌های داخلی و قدرت گرفتن فرمانروایان محلی روبه‌رو بود، توانست قدرت خود را از پارس فراتر ببرد، آخرین شاهنشاه اشکانی را شکست دهد و نظام سیاسی تازه‌ای را پایه‌گذاری کند که بیش از چهار قرن، تا زمان فتح ایران به دست مسلمانان، ادامه یافت. Thu, 24 Sep 2026 19:21:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/22 http://infoiranma.ir/post/21/%d8%a7%d8%b2-%d9%85%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%aa%d9%86-%d8%aa%d8%a7-%d8%b3%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b3%d8%9b-%d8%af%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%ad%d9%85%d9%84%d9%87-%d9%87%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%86%d8%b4%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%87-%db%8c%d9%88%d9%86%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%81%d8%aa%d8%ad-%d8%a2%d8%aa%d9%86-%7c-%d9%84%d8%b4%da%a9%d8%b1%da%a9%d8%b4%db%8c-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c%d9%88%d8%b4-%d8%a8%d8%b2%d8%b1%da%af-%d9%88-%d8%ae%d8%b4%d8%a7%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%b4%d8%a7 در آغاز سده پنجم پیش از میلاد، میان شاهنشاهی هخامنشی و شماری از دولت‌شهرهای یونانی یکی از مهم‌ترین درگیری‌های جهان باستان شکل گرفت؛ مجموعه‌ای از جنگ‌ها که بعدها به « جنگ‌های ایران و یونان » یا «جنگ‌های پارسی» مشهور شد. پیوند: هخامنشیان↪︎ Wed, 23 Sep 2026 22:14:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/21 http://infoiranma.ir/post/20/%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%b4%d8%a7%d9%87%d9%86%d8%b4%d8%a7%d9%87%db%8c-%d9%87%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%86%d8%b4%db%8c%d8%9b-%d8%a7%d8%b2-%d9%87%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%86%d8%b4-%d8%aa%d8%a7-%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c%d9%88%d8%b4-%d8%b3%d9%88%d9%85 شاهنشاهی هخامنشی یکی از مهم‌ترین دولت‌های ایران باستان بود که در سده ششم پیش از میلاد با قدرت‌گیری کوروش بزرگ شکل گرفت و در نهایت با حمله اسکندر مقدونی در سده چهارم پیش از میلاد سقوط کرد. پیوند: هخامنشیان↪︎ Sat, 19 Sep 2026 11:08:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/20 http://infoiranma.ir/post/19/%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d8%b9%d8%a8%d8%a7%d8%b3-%db%8c%da%a9%d9%85-%d8%b5%d9%81%d9%88%db%8c%d8%9b-%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87%d8%8c-%d8%ac%d9%86%da%af%e2%80%8c%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d9%81%d8%aa%d9%88%d8%ad%d8%a7%d8%aa شاه عباس یکم صفوی ، مشهور به شاه عباس بزرگ، از برجسته‌ترین پادشاهان دودمان صفوی و یکی از مهم‌ترین فرمانروایان تاریخ ایران در دوره اسلامی بود. او در سال ۱۵۷۱ میلادی متولد شد و از سال ۱۵۸۸ تا ۱۶۲۹ میلادی بر ایران حکومت کرد. دوران فرمانروایی او با تثبیت قدرت حکومت صفوی، اصلاحات نظامی و اداری، بازپس‌گیری بخش‌های مهمی از قلمرو ایران، گسترش روابط تجاری با اروپا و شکوفایی معماری و هنر صفوی همراه بود. پیوند: صفویان↪︎ Thu, 17 Sep 2026 22:27:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/19 http://infoiranma.ir/post/18/%d8%a8%d8%a7%d8%a8%da%a9-%d8%ae%d8%b1%d9%85%d8%af%db%8c%d9%86%d8%9b-%d8%b1%d9%87%d8%a8%d8%b1-%d8%b3%d8%b1%d8%ae%e2%80%8c%d8%ac%d8%a7%d9%85%da%af%d8%a7%d9%86 بابک خرمدین، رهبر برجسته جنبش خرمدینان در آذربایجان، از مهم‌ترین چهره‌های مقاومت ایرانیان در سده سوم هجری بود. شورش او در حدود ۲۰۰ یا ۲۰۱ هجری قمری / ۸۱۶–۸۱۷ میلادی آغاز شد و نزدیک به دو دهه ادامه یافت؛ مقاومتی که در نهایت یکی از طولانی‌ترین و پرهزینه‌ترین شورش‌های ضد خلافت عباسی شد. پیوند: خلافت عباسی↪︎ Thu, 17 Sep 2026 14:00:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/18 http://infoiranma.ir/post/17/%db%8c%d8%b9%d9%82%d9%88%d8%a8-%d9%84%db%8c%d8%ab-%d8%b5%d9%81%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%9b-%d8%ae%db%8c%d8%b2%d8%b4-%d8%af%d9%88%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87%d9%94-%d8%b2%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c یعقوب بن لیث صفاری ، بنیان‌گذار سلسلهٔ صفاریان و یکی از چهره‌های مهم تاریخ ایران در سدهٔ سوم هجری بود. او از سیستان برخاست و در مدت کوتاهی از یک آهنگر و جنگجوی محلی به فرمانروایی قدرتمند تبدیل شد؛ فرمانروایی که بخش‌های گسترده‌ای از سرزمین‌های شرقی ایران را تحت فرمان خود آورد و در برابر قدرت خلافت عباسی ایستاد. پیوند: صفاریان↪︎ Wed, 16 Sep 2026 22:42:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/17 http://infoiranma.ir/post/16/%d8%ae%d8%b4%d8%a7%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%b4%d8%a7-%db%8c%da%a9%d9%85%d8%8c-%d8%b4%d8%a7%d9%87%d9%86%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d9%87%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%86%d8%b4%db%8c خشایارشا یکم ، چهارمین شاهنشاه هخامنشی، یکی از شناخته‌شده‌ترین پادشاهان ایران باستان بود که از حدود ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد بر شاهنشاهی هخامنشی فرمانروایی کرد. او فرزند داریوش بزرگ و آتوسا، دختر کوروش بزرگ، بود و در دوره‌ای بر تخت نشست که امپراتوری هخامنشی یکی از بزرگ‌ترین قدرت‌های جهان باستان به شمار می‌رفت؛ نام خشایارشا در فارسی باستان به صورت Xšayāršā نوشته می‌شد و در منابع یونانی به شکل Xerxes آمده است. Wed, 16 Sep 2026 19:50:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/16 http://infoiranma.ir/post/15/%d9%81%d8%b1%d8%ae%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%b2%d8%b1%da%af-(%d9%81%d8%b1%d8%ae%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%a7%d8%a8%d9%88%db%8c%d9%87)%d8%9b-%d8%a7%d8%b3%d9%be%d9%87%d8%a8%d8%af%db%8c-%da%a9%d9%87-%d8%b7%d8%a8%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%b1%d8%a7-%d8%af%d8%b1-%d8%a8%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%b1-%d8%b3%d9%be%d8%a7%d9%87-%d8%a7%d9%85%d9%88%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%ad%d9%81%d8%b8-%da%a9%d8%b1%d8%af فرخان بزرگ یا فرخان یکم، از برجسته‌ترین فرمانروایان ایرانی سده هفتم و هشتم میلادی و یکی از مهم‌ترین اسپهبدان دودمان دابویگان طبرستان بود. او در دوره‌ای حکومت می‌کرد که بخش بزرگی از ایران پس از سقوط شاهنشاهی ساسانی زیر فرمان خلافت اسلامی قرار گرفته بود، اما سرزمین‌های کوهستانی شمال ایران، به‌ویژه طبرستان، گیلان و دیلم، همچنان در برابر نفوذ و لشکرکشی حکومت‌های عربی مقاومت می‌کردند. پیوند: خلافت اموی↪︎ | ساسانیان↪︎ Wed, 16 Sep 2026 06:07:00 +0330 infoiranma infoiranma.ir/post/15